A.Nguyên tắc của PCCC

1- Huy động sức mạnh tổng hợp của toàn dân tham gia hoạt động PCCC.

2- Trong hoạt động PCCC lấy phòng ngừa là chính; phải tích cực và chủ động phòng ngừa, hạn chế đến mức thấp nhất các vụ cháy xảy ra và thiệt hại do cháy gây ra.

3- Phải chuẩn bị sẵn sàng lực lượng, phương tiện, phương án và các điều kiện khác để khi có cháy xảy ra thì chữa cháy kịp thời, có hiệu quả.

4- Mọi hoạt động PCCC trước hết phải được thực hiện và giải quyết bằng lực lượng, phương tiện tại chỗ.

B.Những biện pháp cơ bản trong PCCC

1. Quản lý chặt chẽ và sử dụng an toàn các chất cháy, chất nổ, nguồn lửa, nguồn nhiệt, thiết bị và dụng cụ sinh lửa, sinh nhiệt, chất sinh lửa, sinh nhiệt; bảo đảm các điều kiện an toàn về phòng cháy.

2. Thường xuyên, định kỳ kiểm tra phát hiện các sơ hở, thiếu sót về phòng cháy và có biện pháp khắc phục kịp thời.

Để thực hiện tốt quy định này, khi lập quy hoạch, dự án xây dựng mới, thiết kế xây dựng mới hoặc cải tạo đô thị khu dân cư, đặc khu kinh tế, khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao phải có giải pháp, thiết kế về PCCC. Các dự án, thiết kế này phải được thẩm duyệt về PCCC.

Ngoài ra chủ đầu tư thực hiện thủ tục trình duyệt dự án, thiết kế về PCCC; chỉ được thi công khi thiết kế về an toàn PCCC của công trình đã được duyệt; tổ chức kiểm tra, giám sát thi công, nghiệm thu và bàn giao công trình trước khi đưa vào sử dụng. Trong quá trình thi công công trình, nếu có thay đổi thiết kế thì phải giải trình hoặc thiết kế bổ sung và phải được duyệt lại.

C.Các nguyên nhân thường gây cháy
a) Cháy do con người:

• Sơ suất gây cháy do thiếu hiểu biết về phòng cháy chữa cháy
• Vi phạm các chế độ, nội quy, quy định về phòng cháy chữa cháy trong sản xuất kinh doanh như: dùng ngọn lửa trần ở nơi cấm lửa, vi phạm quy trình công nghệ trong khi vận hành máy móc, thiết bị.
• Để phi tang những hành vi tham ô, trộm cắp, để trả thù hoặc kẻ địch phá hoại.

b) Cháy do thiên tai:

• Sét đánh vào những công trình do không có hệ thống chống sét hoặc có nhưng không đảm bảo theo tiêu chuẩn.

c) Tự cháy

• Các chất cháy tiếp xúc với không khí và tự bốc cháy ở một nhiệt độ nhất định.
• Các chất cháy phản ứng với nhau và tự bốc cháy không cần nhiệt độ từ bên ngoài cung cấp.
• Do quá trình tích nhiệt: ví dụ giẻ lau máy có dầu mỡ, lâu ngày do oxy hóa tích nhiệt 1 số dầu thảo mộc (dầu bóng, dầu gai …) do quá trình oxy hóa làm tăng nhiệt độ đến nhiệt độ tự động bốc cháy.

D.Biện pháp kỹ thuật chủ yếu để ngăn ngừa cháy trong sản xuất, kinh doanh

• Thay thế công nghệ các khâu sản xuất có nhiều nguy cơ gây cháy bằng các công nghệ ít nguy cơ cháy hơn
• Quản lý chặt chẽ các nguồn chất cháy, nguồn lửa, nguồn nhiệt và các thiết bị, các chất có khả năng sinh nhiệt, sinh lửa.
• Cách ly thiết bị công nghệ có nguy hiểm cháy ra xa những thiết bị khác, cách ly chất cháy với nguồn nhiệt.
• Hạn chế tới mức thấp nhất số lượng các chất cháy, thay thế các chất cháy bằng các chất khó cháy, xử lý vật liệu bằng sơn hoặc các hóa chất chống cháy, bảo quản các chất cháy trong thùng, bình kín không để rò rỉ.
• Lắp đặt hệ thống chống cháy lan (từ phòng này sang phòng khác, từ nhà này sang nhà khác), lắp đặt thiết bị chống cháy lan truyền trong đường ống dẫn xăng dầu, nhiên liệu, nguyên liệu có khả năng cháy.
• Trang bị hệ thống báo chaý, chữa cháy tự động.

E.Trách nhiệm PCCC của doanh nghiệp được Luật PCCC qui định
Người sử dụng lao động của các doanh nghiệp cần phải :

• Tổ chức và chỉ đạo công tác PCCC với sự cộng tác chặt chẽ của các đoàn thể, quần chúng trong doanh nghiệp.
• Dựa vào các quy định về PCCC của Nhà nước, của Ngành chủ quản, của chính quyền địa phương để đề ra nội quy, biện pháp PCCC của doanh nghiệp.
• Giáo dục cán bộ, công nhân viên thực hiện tốt nội quy, biện pháp PCCC của doanh nghiệp.
• Tổ chức đội PCCC cơ sở, trang bị phương tiện, dụng cụ PCCC phù hợp với điều kiện, quy mô sản xuất của doanh nghiệp, tổ chức huấn luyện nghiệp vụ PCCC cho đội PCCC cơ sở.
• doanh nghiệp.
• Có kế hoạch và phân công rõ ràng để khi xảy ra cháy, doanh nghiệp có thể huy động mọi người tham gia chữa cháy, đồng thời thông báo kịp thời cho đội Cảnh sát PCCC khu vực đến giúp sức chữa cháy.
• Khi xảy ra cháy tại doanh nghiệp, lực lượng cảnh sát PCCC chưa đến kịp thì người đứng đầu doanh nghiệp là người chỉ huy chữa cháy.
• Tổ chức các biện pháp khắc phục tốt hậu quả cháy.
• Phối hợp bảo vệ hiện trường và làm các việc theo yêu cầu của cơ quan điều tra nguyên nhân cháy.
• Người lao động ở doanh nghiệp cần phải :
• Tham gia vào đội PCCC cơ sở.
• Tìm hiểu các qui định về PCCC của Nhà nước và của doanh nghiệp cơ sở.
• Thực hiện nghiêm nội qui, qui định PCCC của doanh nghiệp.
• Nghiên cứu, đề xuất với người sử dụng lao động những biện pháp PCCC thích hợp.
• Có ý thức tuyên truyền, hướng dẫn, nhắc nhở, mọi người trong doanh nghiệp cùng thực hiện tốt công tác PCCC.
• Thường xuyên tự kiểm tra, phát hiện những thiếu sót về an toàn PCCC trong phạm vi trách nhiệm và công việc được giao, đồng thời đề xuất biện pháp khắc phục.
• Tham gia học tập nghiệp vụ PCCC do doanh nghiệp tổ chức.
• Khi xảy ra cháy tại doanh nghiệp, tùy theo phân công, phải tích cực tham gia chữa cháy, bảo vệ tài sản của doanh nghiệp, tính mạng và tài sản của công dân.
• Phối hợp giữ gìn trật tự bảo vệ khu vực chữa cháy và làm các việc theo yêu cầu của người chỉ huy chữa cháy.

F.Chất thường sử dụng trong chữa cháy và biện pháp bảo quản, kiểm tra các bình chữa cháy
Các chất chữa cháy thường dùng hiện nay là nước, cát, bột chữa cháy, khí nén CO2 Bình CO2 thường được sử dụng để chữa đám cháy điện mới phát sinh.
Lưu ý:

• Không sử dụng nước để chữa cháy điện khi đám cháy mới phát sinh vì có thể bị điện giật.
• Không sử dụng bột để chữa cháy tủ, bảng điện, bản vi mạch vì sau khi chữa cháy, bột sẽ dính vào các điểm tiếp xúc điện làm hỏng sự vận hành của thiết bị điện.
• Bình CO2 sử dụng để dập tắt đám cháy trong buồng kín, hầm cáp, các thiết bị có điện. Sau khi dập tắt đám cháy không để lại dấu vết, không làm hư hỏng ảnh hưởng đến vật cần bảo vệ.
• Việc bảo quản, kiểm tra, bảo dưỡng các loại bình khí nén CO2, bình bột chữa cháy Theo tiêu chuẩn Việt Nam “Phương tiện và thiết bị chữa cháy TCVN 3890-84” gồm các nội dung sau
• Tiến hành kiểm tra bảo dưỡng hàng tuần : lau chùi vỏ bình, nắp bình, bảng ký hiệu, nơi để bình, làm thoáng xung quanh nơi đặt bình, kiểm tra khóa an toàn, đầu kẹp chì và thẻ bình, kiểm tra vòi phun của bình.
• Kiểm tra bảo dưỡng tháng gồm :

• 12 tháng một lần kiểm tra xác định số lượng, chất lượng bột chữa cháy, lượng khí CO2, N2... trong bình. Đối với các bình chứa khí nén CO2, N2,… ở dạng khí hoặc lỏng chỉ kiểm tra bằng cách cân khối lượng khí hoặc đo áp suất trong bình, không kiểm tra bằng cách mở van phun thử. Phải đem nạp lại nếu :
• Các bình CO2, N2 có áp suất trong bình hoặc chai giảm hơn 50% so với áp suất định mức.
• Các bình bột chữa cháy, bình CO2… có khối lượng bột, khối lượng khí CO2 trong bình giảm hơn 20% khối lượng định mức hoặc kém chất lượng.

G.Yêu cầu về PCCC đối với các công trình xây dựng
Tất cả các công trình xây dựng mới, cải tạo mở rộng hoặc thay đổi tính năng sử dụng đều phải tiến hành thỏa thuận thiết kế và thiết bị phòng cháy, chữa cháy trước khi thi công theo đúng quy định của Luật phòng cháy, chữa cháy như sau:

Khi lập dự án, thiết kế xây dựng mới, cải tạo hoặc thay đổi tính chất sử dụng của công trình phải có giải pháp, thiết kế về phòng cháy và chữa cháy bảo đảm các nội dung sau đây:

1) Địa điểm xây dựng, khoảng cách an toàn;
2) Hệ thống thoát nạn;
3) Hệ thống kỹ thuật an toàn về phòng cháy và chữa cháy;
4) Các yêu cầu khác phục vụ phòng cháy và chữa cháy;
5) Dự toán kinh phí cho các hạng mục phòng cháy và chữa cháy.

Chủ đầu tư thực hiện thủ tục trình duyệt dự án, thiết kế về phòng cháy và chữa cháy; chỉ được thi công khi thiết kế về an toàn phòng cháy và chữa cháy của công trình đã được duyệt; tổ chức kiểm tra, giám sát thi công, nghiệm thu và bàn giao công trình trước khi đưa vào sử dụng. Trong quá trình thi công công trình, nếu có thay đổi thiết kế thì phải giải trình hoặc thiết kế bổ sung và phải được duyệt lại.

Trong quá trình thi công công trình, chủ đầu tư, nhà thầu xây dựng phải bảo đảm an toàn về phòng cháy và chữa cháy thuộc phạm vi trách nhiệm của mình.

Trong quá trình sử dụng công trình, cơ quan, tổ chức, cá nhân phải thường xuyên kiểm tra, duy trì các điều kiện về phòng cháy và chữa cháy.